1 - لويكان غزنه يكى از دودمانهاى شاهان محلى افغانستان كه از عصر كوشانيان بزرگ در اواسط قرن دوم مسيحى در تحت شهنشاهى بگ شا كانيشكاى نامور « 1 » برين سرزمين حكمرانى داشته‌اند دودمان لويك ( جمع لويكان ) است : LOOYAK قديمترين سندى كه دربارهء اين دودمان داريم - همين كتيبهء زبان تخارى ( درى قديم ) مكشوف از آتشكدهء نوشاد سرخ كوتل بغلان است - كه اينك اصل آن در موزهء كابل برسم الخط شكسته يونانى افتاده است . اين كتيبهء تاريخى 25 سطر در حدود 160 كلمه و 947 حرف دارد ، كه در نيسان ماه ( حمل ) سال سى و يكم سلطنت كانيشكا ( حدود 160 م ) در عهد اخلافش هشت سال بعد از وفات كانيشكا نوشته شده و در ان گويد كه : « مهادژ بگ لنگ ( بغلان ) را شاه بزرگ كانيشكاى نامور ساخت . ولى چون آب آن خشك شد ، آتش مقدس معطل ماند - و خداپرستان نوشاد خوار شدند و بپراگندند ، تا كه در سال سى و يكم سلطنت هنگام نيسان ماه ، نوكو نزوك كنارنگ فراخداى ( مقرر از طرف شهنشاه ) به بغلان آمد - وى كه از طرف شاه فغفور لويك بوسربن شيزو گرگ شادروان ، فريستار آب ( كاردار آب‌رسانى ) است - درينجا چاه كند ، و آب برآورد - و آن را به تهداب سنگى قايم و خشت زير كرد . . . » « 2 »

--> ( 1 ) - اين القاب در كتيبهء سرخ كوتل با نام كانيشكا استعمال شده ( 2 ) - براى تشريح و تحليل و عكس‌ها و مضامين و كلمات و رسم الخط اين كتيبه رجوع كنيد ، بكتاب ما در زبان درى تاليف نويسنده ، طبع كابل 1342 ش